Vraag en antwoord — Vonnis verkrachtingszaak van 14 oktober 2026
Wat is de uitkomst van de zaak?
De rechtbank van eerste aanleg Antwerpen afdeling Turnhout heeft de beklaagde veroordeeld tot een werkstraf van 120 uur voor verkrachting. Daarnaast ontzette de rechtbank hem voor een termijn van vijf jaar uit diverse rechten. Bij niet-uitvoering van de werkstraf wordt deze vervangen door een gevangenisstraf van 12 maanden. Het slachtoffer kreeg een schadevergoeding van 3.000 euro toegekend.
Wat is er gebeurd?
De beklaagde (19j.) en het slachtoffer (18j.) kenden elkaar al langer uit het secundair onderwijs en hadden onlangs opnieuw contact opgenomen via een datingsapp. Op 16 augustus 2025 hadden ze seksueel contact waarbij de eerste handelingen met wederzijdse toestemming gebeurden. Nadat ze beiden vervolgens in slaap waren gevallen, werd het slachtoffer tijdens haar slaap of tijdens het ontwaken nogmaals gepenetreerd door beklaagde en aldus verkracht.
Wat betekent 'instemming' in het seksueel strafrecht?
Volgens artikel 417/11 van het Strafwetboek is verkrachting elke daad die bestaat uit een seksuele penetratie, gepleegd op een persoon die daar niet in toestemt. Toestemming veronderstelt dat deze uit vrije wil is gegeven. Dit wordt beoordeeld in het licht van de omstandigheden van de zaak.
Toestemming kan op elk ogenblik voor of tijdens de seksuele handeling worden ingetrokken. Toestemming is er in ieder geval niet indien de seksuele handeling het gevolg is van een bedreiging, fysiek of psychisch geweld, dwang, verrassing, list of van enige andere strafbare handeling. De wet stelt expliciet dat toestemming er in ieder geval niet is wanneer de seksuele handeling is gepleegd ten aanzien van een bewusteloos of slapend slachtoffer.
Er was toch eerst toestemming gegeven? Waarom is er dan toch sprake van verkrachting?
Er is pas sprake van een geldige toestemming wanneer deze vrij, geïnformeerd en eenduidig werd gegeven, intrekbaar is en aan de seksuele handelingen voorafgaat. Toestemming voor eerdere handelingen geldt niet automatisch voor latere handelingen.
De context waarin de feiten zich afspeelden, namelijk dat beiden afspraken om seksuele betrekkingen te hebben en dat de eerste intimiteiten plaatsvonden met toestemming, doet geen afbreuk aan het juridisch gegeven dat toestemming op elk gegeven moment kan worden ingetrokken en dat een slapend of slaapdronken persoon onder geen beding een geldige toestemming kan geven.
De rechtbank motiveert dat de beklaagde uit de voorafgaande seksuele betrekkingen lijkt te hebben afgeleid dat het slachtoffer akkoord was met nieuwe seksuele betrekkingen en aldus geen rekening hield met een afwijzing oftewel een intrekking van toestemming.
Het slachtoffer bood geen verweer. Betekent dat niet dat ze akkoord ging?
Nee. De toestemming kan niet worden afgeleid uit de loutere afwezigheid van verweer van het slachtoffer. De afwezigheid van verzet is absoluut niet voldoende om te beargumenteren dat er geldige toestemming was ten tijde van de feiten. De passiviteit van het slachtoffer en het gebrek aan verweer kan nooit automatisch als toestemming worden aanzien. Niet het ontbreken van fysiek verzet is doorslaggevend, maar wel het ontbreken van toestemming.
Bovendien was het slachtoffer tijdens de tweede handeling in slaap of aan het ontwaken. Een slapend of slaapdronken persoon kan onder geen beding een geldige toestemming geven.
Waarom kreeg de beklaagde een werkstraf en geen gevangenisstraf?
Bij de straftoemeting hield de rechtbank rekening met de aard en de ernst van de feiten, de houding, persoonlijkheid, leeftijd en het strafverleden van de beklaagde. De beklaagde is thans 20 jaar oud, beschikt over een blanco strafregister en is student.
Bij het bepalen van de strafmaat streeft de rechter verschillende doelen na: het uiting geven aan de maatschappelijke afkeuring, het herstel van het maatschappelijk evenwicht en de door het misdrijf veroorzaakte schade, de maatschappelijke rehabilitatie en re-integratie van de dader, en de bescherming van de maatschappij. Binnen de grenzen van de wet moet de rechter naar een rechtvaardige proportionaliteit tussen het misdrijf en de straf zoeken, maar ook de ongewenste neveneffecten van de straf in overweging nemen. De gevangenisstraf is de laatst te overwegen straf (artikel 27 Strafwetboek).
De werkstraf weegt hierin een evenwicht: de straf wil de studie en re-integratie van de beklaagde niet onnodig ontwrichten, terwijl de rechtbank hem tegelijk het ontoelaatbare van zijn handelen wil doen inzien.
Welke doelen worden nagestreefd met de strafmaat?
Bij het bepalen van de strafmaat dient de rechter de volgende doelen na te streven:
- het uiting geven aan de maatschappelijke afkeuring ten aanzien van de overtreding van de strafwet;
- het bevorderen van het herstel van het maatschappelijk evenwicht en van het herstel van de door het misdrijf veroorzaakte schade;
- het bevorderen van de maatschappelijke rehabilitatie en re-integratie van de dader en tot slot;
- het beschermen van de maatschappij.
Is een werkstraf wel een echte straf?
Ja. Een werkstraf is een vorm van bestraffing en veroordeling. Het is geen straf waarmee je wegkomt. Bij niet-uitvoering van de werkstraf wordt deze automatisch vervangen door een gevangenisstraf van 12 maanden. Bovendien vroeg de beklaagde zelf om deze straf in zijn conclusies, en acht de rechtbank ze in verhouding tot de aard, ernst en omstandigheden van de feiten.
Waarom geen opschorting van de uitspraak van de veroordeling?
Opschorting van de uitspraak van de veroordeling is een buitengewone gunst, bedoeld om de reclassering van de veroordeelde te bevorderen of zijn declassering te voorkomen. Omwille van de aard en de ernst van de feiten zou dit een onvoldoende krachtig signaal zijn voor de beklaagde en onvoldoende bijdragen tot de bewustwording van het ontoelaatbaar karakter van zijn gedrag.
Heeft de beklaagde nog andere straffen gekregen?
Ja. Naast de hoofdstraf ontzegde de rechtbank de beklaagde voor een termijn van vijf jaar uit diverse rechten, waaronder het vervullen van openbare ambten, het dragen van eretekens en het dienen in de krijgsmacht. Hij werd daarnaast veroordeeld tot betaling van de kosten van de strafvordering en diverse bijdrages.
Welke schadevergoeding kreeg het slachtoffer?
Het slachtoffer kreeg een schadevergoeding van 3.000 euro toegekend, te vermeerderen met de interesten.
Waarom geeft de rechtbank geen verdere details over de feiten?
De rechtbank geeft geen verdere informatie over de feiten. In een vonnis van zedenfeiten staan ook veel persoonlijke details. De rechtbank van eerste aanleg Antwerpen verspreidt een uitgebreid persbericht om net niet alle persoonlijke details ter beschikking van de maatschappij te moeten stellen a.d.h.v. het vonnis, in het belang van alle partijen.
De rechtbank vraagt om ook de nodige discretie te bewaren bij de berichtgeving in de media. De rechtbank is bezorgd over de mate waarin persoonlijke details en details aangaande de feiten verschijnen in de nieuwsmedia. Dit kan lijden tot trial-by-media en secundaire victimisatie.
Meer informatie over andere zaken en duiding bij rechtspraak op https://bit.ly/m/rechtbanken-antwerpen
Luc De Cleir
Woordvoerder REA Antwerpen
socialemedia.antwerpen@just.fgov.be