sociale zaak

Wat is een sociale zaak

Een sociale zaak is gebaseerd op een geschil tussen een gerechtigde en de overheid of een verzekeringsinstelling over arbeidsongevallen en beroepsziekten, over sociale zekerheid voor werknemers (o.a. ziekte, werkloosheid, kinderbijslag en pensioen) en voor zelfstandigen en over sociale bijstand (o.a. uitkeringen van OCMW, tegemoetkomingen aan personen met een handicap, zorgverzekering).

In het Belgisch recht worden ook de zaken betreffende de collectieve schuldenregeling en geschillen tussen werkgevers en werknemers over bijvoorbeeld een ontslag als een sociale zaak beschouwd.

Ook collectieve schuldenregeling en geschillen tussen werkgevers en werknemers (over een ontslag, over achterstallig loon, …) worden behandeld door de arbeidsrechtbanken en arbeidshoven en worden aldus als een sociale zaak beschouwd.

Hoe verloopt een sociale zaak

Kosteloze rechtspleging

De sociaal verzekerde die bij de arbeidsrechtbank hoger beroep instelt, moet in principe geen gerechtskosten betalen.

De inleiding van het geding gebeurt via een verzoekschrift en de zaak wordt op de rol gebracht zonder dat rolrechten moeten worden betaald.

Behoudens uitzonderingen worden de gerechtskosten zoals het getuigengeld, de kosten van deskundigenonderzoek en de rechtsplegingsvergoeding, betaald door de instellingen die belast zijn met de toepassing van de wetgeving inzake sociale zekerheid.

Ook het hoger beroep tegen een vonnis van de arbeidsrechtbank kan kosteloos gebeuren door middel van een verzoekschrift.

De sociaal verzekerde moet wel de kosten van zijn eigen advocaat betalen, tenzij hij beroep kan doen op kosteloze bijstand.

Instellen van de vordering

De vordering inzake sociale zekerheid kan ingesteld worden door middel van een verzoekschrift.

Daarnaast zijn er ook andere mogelijkheden, zoals de dagvaarding en de vrijwillige verschijning. Door de voordelen van de verzoekschriftprocedure worden deze vormen echter minder gebruikt.

Het verzoekschrift moet in principe binnen een termijn van drie maanden worden ingesteld na kennisgeving van de betwiste juridische akte.

Op deze regel zijn er evenwel uitzonderingen, bijvoorbeeld de vordering tot schadeloosstelling voor een beroepsziekte en geschillen inzake arbeidsovereenkomsten.

Het is aangewezen u hieromtrent goed te informeren.

Verschijning op de zitting

Na ontvangst van het verzoekschrift, roept de griffier de partijen op om te verschijnen op een zitting. De datum wordt door de rechter vastgelegd.

De partijen verschijnen in persoon of laten zich door hun advocaat vertegenwoordigen.

Daarnaast  kan de partij zich ook op de zitting door een gemachtigde laten vertegenwoordigen, zoals de echtgenoot of een bloed- of aanverwant, een afgevaardigde van een representatieve organisatie van arbeiders of bedienden of een afgevaardigde van een sociale organisatie die de belangen behartigt van de groep personen die bij de wetgeving ter zake wordt bedoeld.

Er moet telkens wel voldaan worden aan een aantal voorwaarden.

Poging tot minnelijke schikking

De rechter kan een poging tot minnelijke schikking ondernemen.

Behandeling vordering

De vordering van de zaak wordt zoals een burgerrechtelijke zaak behandeld, waarbij in sommige zaken (zoals de zaken van sociale zekerheid en sociale bijstand) de aanwezigheid van de arbeidsauditeur op de zitting verplicht is.

De arbeidsauditeur kan aan de minister of de bevoegde overheidsinstellingen inlichtingen vragen die nodig zijn voor de behandeling van de zaak.

De arbeidsauditeur geeft ook een gemotiveerd advies over het geschil dat voor de arbeidsrechtbank wordt behandeld.

Uitspraak

De rechter kan een vonnis uitspreken alvorens recht te doen (tussenvonnis), hij kan een provisioneel vonnis of een eindvonnis uitspreken.

Bij een tussenvonnis kan de rechter bijvoorbeeld een deskundige aanstellen.

Bij een provisioneel vonnis kan de rechter een voorlopig bedrag toekennen in afwachting van een definitieve uitspraak.

Bij een eindvonnis doet de rechter volledig uitspraak over het geschil. De zaak wordt dan definitief gesloten, behoudens het instellen van bijvoorbeeld hoger beroep.