De burgerlijke kamer van de rechtbank van eerste aanleg heeft een algemene bevoegdheid om alle zaken te behandelen, behalve enkele door de wetgever bepaalde uitzonderingen.

Algemene bevoegdheid

De burgerlijke rechtbank neemt kennis van alle geschillen waarvan de waarde de 5.000 euro overschrijdt, behalve enkele bij wet bepaalde uitzonderingen.

Enkele voorbeelden van dergelijke uitzonderingen:

  • de vorderingen die rechtstreeks voor het hof van beroep en het Hof van Cassatie komen;
  • de vorderingen die behoren tot de uitsluitende bevoegdheid van de vrederechter, de politierechtbank, de ondernemingsrechtbank en de arbeidsrechtbank.

Uitsluitende bevoegdheid

De burgerlijke kamers zijn uitsluitend bevoegd voor:

  • vorderingen tot verklaring van erfrechtelijke onwaardigheid; 
  • geschillen betreffende de toepassing van de belastingwet;
  • vorderingen tot schadevergoeding op basis van de stedenbouwwet;
  • vorderingen tot het verkrijgen van betalingsfaciliteiten m.b.t. een hypothecair krediet;
  • vorderingen tot erkenning of uitvoerbaarverklaring van buitenlandse rechterlijke beslissingen;
  • tuchtvorderingen tegen notarissen en gerechtsdeurwaarders.

Bevoegdheid in hoger beroep

Indien een partij in een geschil dat behandeld werd voor de vrederechter of de politierechtbank, niet tevreden is met de beslissing van de rechter, kan ze daar hoger beroep tegen aantekenen. Dan treedt de rechtbank van eerste aanleg op als gerecht in hoger beroep, om opnieuw te oordelen over de zaak die eerder aan de vrederechter of de politierechtbank was voorgelegd. 

Bestuurlijke bevoegdheid

De rechtbank van eerste aanleg heeft net als de vrederechter ook een aantal bestuurlijke bevoegdheden.

Zo beëdigt de rechtbank van eerste aanleg:

  • de notarissen;
  • de gerechtsdeurwaarders;
  • de ambtenaren en aangestelden bij het bosbeheer;
  • de wegenopzichters, inspecteurs en hoofdinspecteurs van politie belast met de vaststelling van alle overtredingen van de wetten en verordeningen betreffende de spoorwegen, hun exploitatie en hun politie;
  • de ambtenaren en beambten belast met de vaststelling van de overtredingen van de wet en de verordeningen betreffende het vervoer van uitwijkelingen;
  • de douanebeambten belast met de vaststelling van de inbreuken gepleegd binnen de omheining van vrije stapelplaatsen.

Beslagrechter

De beslagrechter maakt deel uit van de rechtbank van eerste aanleg. Hij behandelt alle vorderingen en geschillen inzake de bewarende beslagen en de tenuitvoerlegging van de vonnissen (met inbegrip van de vonnissen van andere rechtbanken).